BİR YERE AİT OLMAK

BİR YERE AİT OLMAK

Yunus Koç | Deneme

Birine “Nerelisin?” diye sorulduğunda çoğu zaman bir şehir adı duyarız. Kısa bir cevaptır bu. Söylenir ve konuşmaya devam edilir. Oysa insanın bir yerle kurduğu bağ, bazen o tek kelimenin içine sığmayacak kadar karışıktır.

Doğduğumuz yer vardır. Büyüdüğümüz, çalıştığımız, hayatımızı kurduğumuz yer vardır. Bir de fırsatını bulsak gitmek, belki ömrümüzün geri kalanını geçirmek istediğimiz yer…

Bunların hepsi aynı şehir olmayabilir. İnsan birinde yaşarken diğerini özleyebilir. Bir yere alışmış olması, orada kalmak istediği anlamına gelmeyebilir. Ben İstanbul’da doğdum. Bu şehri hayatımın dışında bir yere koyamam. Bildiğim yolları, alıştığım kalabalığı, bende karşılığı olan semtleri var. Yine de Giresun’u düşündüğümde içimde başka bir duygu oluşuyor. Orada yaşama isteğimi yalnızca memleket özlemiyle açıklamakta zorlanıyorum. Sanki hayatımın hızını biraz düşürebileceğim, kendime daha çok vakit ayırabileceğim bir ihtimali düşünüyorum.

Sonra kendime soruyorum: Ben bir yeri mi özlüyorum, yoksa o yerde yaşayabileceğimi düşündüğüm hayatı mı?

Bu sorunun cevabı her gün aynı olmuyor. Bazen insan gerçekten bir yeri özlüyor. Havasını, sesini, sokaklarını, oradaki insanları… Başka bir yerde benzerini bulsa da aynı duyguyu hissedemiyor. Çünkü bir yere bağlanmamızı sağlayan şeylerin çoğu zaman mantıklı bir açıklaması yok.

Başkasının sıradan bulduğu bir yol, bizim için yıllar öncesine açılabiliyor. Bazen de özlediğimiz yerin içinde eski hâlimizi arıyoruz. Daha az yorulduğumuz, daha kolay sevindiğimiz zamanları. Geri döndüğümüzde her şeyi bıraktığımız gibi bulacağımızı düşünüyoruz belki. Oysa biz uzaktayken orada da hayat devam ediyor. İnsanlar değişiyor, evler değişiyor. Bir gün dönüp baktığımızda hatırladığımız yerle karşımızdaki yerin birbirine tam benzemediğini fark edebiliyoruz. Yine de bağımız kopmuyor.

Demek ki aidiyet, her şeyin aynı kalmasına bağlı değil. Değişmiş hâliyle de tanıyabildiğimiz, kendimizden bir şey bulabildiğimiz yerler var. Bir yerde uzun süre yaşamak da başlı başına ilginç bir durum. Zamanla hangi saatte hangi yolun kalabalık olacağını öğreniyorsunuz. Alışveriş yaptığınız yerler belli oluyor. Bir adres tarif edildiğinde gözünüzün önüne geliyor. Gündelik hayatınızı fazla düşünmeden sürdürebiliyorsunuz. Fakat bütün bunlara rağmen bazen kendinizi oraya ait hissetmiyorsunuz.

Alışmakla ait olmak arasındaki farkı insan en çok böyle zamanlarda anlıyor. Alıştığınız bir yerde nasıl yaşayacağınızı biliyorsunuz. Ait hissettiğiniz bir yerde ise yaşarken kendinizi daha az açıklamak zorunda kalıyorsunuz. Konuşma biçiminizi, sevindiğiniz şeyleri, bazen sessizliğinizi bile sürekli anlatmanız gerekmiyor. Kendinizi rahat bırakabiliyorsunuz. Belki de insanın aradığı biraz bu.

Çünkü hayatın birçok alanında kendimizi anlatmaya çalışıyoruz. İşte, arkadaşlıkta, aile içinde…

Neye kırıldığımızı, neden yorulduğumuzu, neyi istediğimizi açıklıyoruz. Bazen anlattıkça anlaşılacağımızı düşünüyoruz. Bazen de bir noktadan sonra anlatma isteğimiz gidiyor. İçimizden, “Biraz da kendiliğinden anlaşılsam” diye geçiriyoruz. Bir yere ait olma isteğinin içinde böyle bir beklenti de var sanırım. Kapısından girdiğimizde kendimizi toparlamak zorunda kalmayacağımız bir ev. Yanında susabildiğimiz insanlar. Her gün yeniden yer edinmeye çalışmadığımız bir hayat. Ama o hayatı yalnızca bir şehirden beklemek de haksızlık olabilir. İnsan yaşadığı yerden yorulduğunda, başka bir yere gitmenin her şeyi düzelteceğini düşünebiliyor. Yeni bir ev, daha sakin bir çevre, daha az kalabalık…

Bunların hayatımıza iyi gelmesi mümkün. Yine de gittiğimiz yere kendimizi de götürüyoruz. Ertelediğimiz kararlarımızı, alışkanlıklarımızı, içimizde çözülmeden duran meseleleri bavulun dışında bırakamıyoruz. Bu yüzden bazen gitmek kadar, neden gitmek istediğimize de bakmamız gerekiyor. Orada kurmak istediğimiz bir hayat mı var? Yoksa burada sürdürmekte zorlandığımız bir hayattan uzaklaşmak mı istiyoruz? İkisi aynı anda da olabilir. İnsan her kararını tek bir sebeple almıyor.

Üstelik yaşamak istediğimiz yeri bilmek, hemen oraya gidebileceğimiz anlamına gelmiyor. İşimiz, ailemiz, çocuğumuzun düzeni, sorumluluklarımız var. Bir yerde kalırken yalnızca kendimiz için kalmıyoruz. Bazen sevdiğimiz insanların hayatını gözetiyoruz. Kendi isteğimizi biraz erteliyoruz.

O zaman da insan iki yer arasında kalabiliyor. Birinde sürdürdüğü hayatı, diğerinde kurduğu hayali oluyor. Gitse geride bırakacaklarını düşünüyor, kalsa yaşayamadıklarını. Bu arada kalmışlığı her zaman bir kararsızlık olarak görmüyorum. Hayatımızın birden fazla yerde karşılığı olabilir. Bir şehirde çocukluğumuz, diğerinde sevdiklerimiz, bir başkasında geleceğe dair isteğimiz bulunabilir. Hepsinin bizde ayrı bir yeri vardır. Birini seçmemiz, diğerleriyle bağımızı kesmemizi gerektirmez. Belki de kendimize gereğinden fazla kesin sorular soruyoruz: “Ben nereye aitim? Nerede yaşamalıyım? Evim neresi?”

Oysa bu soruların cevabı zamanla değişebilir.

Gençken imkânlarını sevdiğimiz bir şehir, yıllar sonra bizi yorabilir. Bir zamanlar uzak bulduğumuz bir yer, bir gün dönmek istediğimiz yere dönüşebilir. Bu değişiklikte utanılacak ya da kendimizi suçlayacak bir şey yok. İhtiyaçlarımız değişiyor. Hayattan beklediklerimiz de bizimle birlikte değişiyor. Ben bugün Giresun’da yaşamayı düşünüyorum. Oranın bana iyi geleceğine inanıyorum. Fakat bunu düşünürken İstanbul’daki hayatımı yok sayamıyorum. Burada da bağlarım var.

Bu yüzden bir yere ait olmayı, artık bir şehri seçip diğerinden vazgeçmek gibi görmüyorum. Daha çok, nasıl yaşamak istediğimi anlamaya çalışıyorum. Sabah uyandığımda günün hemen bitmesini istemediğim bir hayat olsun istiyorum. Sevdiklerime ayırdığım zaman sürekli bir yerlere yetişme telaşına sıkışmasın. Yaptığım bir şeyi anlatırken acele etmek zorunda kalmayayım. Oturduğum yerde yalnızca dinlenmek için değil, yaşamak için de bulunabileyim.

Bunları düşündükçe, ait olmak istediğim yer biraz daha belirginleşiyor. Haritadaki konumundan önce, oradaki günlerimin nasıl geçmesini istediğimi görüyorum.

Belki bir gün o hayatı Giresun’da kurarım. Belki gitmeden önce burada değiştirebileceğim şeyler olduğunu fark ederim. Şimdilik bütün cevapları bilmiyorum. Ama bir yere ait olmayı düşündüğümde artık yalnızca “Nereliyim?” diye sormuyorum.

“Nasıl bir hayatın içinde kendim gibi hissediyorum?” diye de soruyorum.

Galiba insan evini biraz da bu sorunun cevabını ararken buluyor.